17 mrt 2021

De afname van het aantal bankkantoren

Tijdens de commissievergadering Economie van 17 maart 2021 stelde Dieter Van Besien een mondelinge vraag over het verdwijnen van bankkantoren aan de Minister van Economie. Tijdens de plenaire vergadering van 4 maart 2021 had meneer Dermagne de plannen van de regering hierover kort toegelicht. Dieter Van Besien was echter van mening dat enkele elementen tijdens deze discussie ontbraken, en wou hier meer informatie over van de Minister.

Het verdwijnen van bankkantoren

Reeds in januari 2020 heb ik met mijn collega's Gilles Vanden Burre en Vanessa Matz een resolutie over een eerlijke en sociale spreiding van de bankautomaten ingediend. Dit thema is sindsdien door verschillende collega's opgepikt. Vandaag zijn er ook enkele initiatieven die aan de problematiek van het verdwijnen van bankautomaten tegemoetkomen. Zo werden bijvoorbeeld batopin en Jofico opgericht, netwerken van bankautomaten die tezamen worden beheerd door verschillende banken. Ook het zesde beheerscontract met bpost bevat clausules die een sociale spreiding van de bankautomaten moeten verzekeren. Mevrouw De Sutter zal er voor zorgen dat deze clausules in het zevende beheerscontract nog verder worden verfijnd.

Tijdens deze commissievergadering wou ik de aandacht van de Minister vestigen op de problematiek van de verdwijnende bankkantoren. Dit specifiek probleem is nog van een andere aard dan die van de bankautomaten en vereist een eigen oplossing. In het verhaal van de digitalisering van de bankdiensten dreigt een belangrijke, maar kwetsbare groep burgers uit de boot te vallen. Mensen met een laag inkomen, een beperkte opleidingsgraad, mensen met een handicap en oudere Belgen beschikken vandaag soms niet over toegang tot het internet of over de vereiste digitale vaardigheden. Er is dus sprake van een digitale kloof, en hoewel de verre toekomst misschien digitaal en cashloos is, mogen we in de nabije toekomst deze mensen niet vergeten. Ik ondervroeg meneer Dermagne dan ook over zijn plannen over het garanderen van een minimale fysieke bankdienstverlening, en stelde vragen over enkele specifieke elementen die volgens mij meegenomen moeten worden in die plannen.

Mijn vragen

Zoals u zelf tijdens de plenaire vergadering van 4 maart zei, ontbreekt het vandaag aan een regeling voor het verzekeren van een fysieke dienstverlening van banken. Uit uw beleidsnota maak ik ook op dat u zich zorgen maakt over de impact van de digitale kloof op de bescherming van de basisbankdienstregeling. Daarom heb ik de volgende vragen voor u, mijnheer de minister.

Zou de toegang tot de fysieke bankdienstverlening onder de basisbankdienstregeling kunnen vallen? Wat zijn eventueel de moeilijkheden bij een dergelijke piste?

Bent u bereid om uw engagement te geven om te werken aan maximumtarieven voor de fysieke dienstverlening bij banken? Gelooft u dat dergelijke maximumtarieven moeten vertrekken van de zwakke draagkracht van ouderen en anderen met een lage digitale geletterdheid en niet van het winstoogmerk van de banken?

Bpost gaf in een recent advies aan dat het actief wil deelnemen aan een oplossing voor het verdwijnen van de bankkantoren. Wordt een scenario waarin bpost een centrale rol zal spelen vandaag ook overwogen?

Zullen ook de banken die uitsluitend digitaal opereren, worden betrokken in de regeling van een minimale fysieke bankdienstverlening, omdat anders een makkelijke ontsnappingspiste wordt aangeboden die uiteindelijk in het nadeel zal zijn van de groep die we willen beschermen?

Het antwoord van de Minister

De private en publieke initiatieven rond het verzekeren van een minimaal netwerk aan bankautomaten zijn slechts een deel van de oplossing voor het probleem van de toegankelijkheid van geldautomaten. Ze volstaan niet om de digitalisering van de bankdiensten aan te pakken.

L'instauration d'un service bancaire universel permettrait, selon moi, de répondre à la problématique plus générale de l'exclusion numérique engendrée par la digitalisation toujours plus grande des services bancaires. Il constituerait également une réponse à l'augmentation croissante des coûts de toute une série d'opérations de base facturées par les institutions bancaires. Selon moi, ce service bancaire doit permettre de garantir aux détenteurs de comptes de paiement de pouvoir gérer leur compte autrement qu'en ligne et à un prix raisonnable. Le service bancaire universel serait donc composé d'un certain nombre de services bancaires minimum obligatoires et liés à un compte de paiement.

Comme j'ai déjà eu l'occasion de vous le dire, des discussions sont actuellement en cours à ce sujet avec Febelfin au niveau de mon cabinet et de ceux de mes collègues Eva De Bleeker et Vincent Van Petheghem. 

De onderhandelingen met de sector moeten leiden tot concrete oplossingen voor het probleem van de digitale kloof. Mijn collega's en ik willen dat er in juli van dit jaar een oplossing is. Het is vandaag misschien nog een beetje te vroeg om dieper op de inhoud van het protocol in te gaan. 

Mais je vous assure que les discussions vont bon train, et que nous avons fixé un agenda relativement serré pour faire en sorte que l'on puisse, comme je viens de le dire, déposer une proposition au mois de juillet de cette année encore.

Mijn repliek

Collega's, er zijn vandaag verscheidene initiatieven in dit Parlement en in de bancaire wereld rond de beschikbaarheid en de spreiding van de bankautomaten. De aandacht is daarop gevestigd. Ik heb niet de indruk dat het antwoord van de banken vandaag voldoende is, maar het debat zal verder worden gevoerd.

Daar komt nu wel de discussie bij over de fysieke bankdienstverlening. Tijdens hoorzittingen heeft Febelfin cijfers gegeven. Volgens Febelfin  zijn er vandaag in ons land relatief gezien nog zes keer meer bankkantoren dan in Nederland. Eigenlijk zegt Febelfin daarmee op een verdoken manier dat het de komende jaren nog sterk achteruit zal gaan in ons land. Wij moeten daar vandaag aandacht voor hebben en afspraken beginnen maken met de sector. Hierbij moeten we ook bekijken welke rol de overheid eventueel kan spelen, al dan niet via bpost.

Tegelijk moeten we ook afspraken maken over de prijzen die gevraagd worden voor fysieke bankdiensten. Die dreigen immers de spuigaten uit te lopen. Ze moeten absoluut in toom worden gehouden, want het gaat hier over een kwetsbare groep mensen. 

Dit debat is dus zeker niet afgesloten.

Conclusie

Het is duidelijk dat de Minister niet in zijn kaarten laat kijken wat betreft de plannen die hij in juli van dit jaar zal presenteren. Het is echter veelbelovend dat de Minister spreekt in termen van universele bankdienstverlening, waarbij basisbankdiensten gegarandeerd zijn en waarbij een halt toegeroepen wordt aan de prijsstijgingen van de fysieke dienstverlening.

Voor mij is het cruciaal dat de banken in de minimumgarantieregelingen betrokken worden van zowel de bankautomaten als de bankkantoren. Het kan niet de bedoeling zijn dat de banken alleen genieten van de winsten van de digitalisering, en de kosten afwentelen op de maatschappij. Dit is ook mijn bedenking bij initiatieven zoals batopin en Jofico. Als de spreiding van deze netwerken zodanig is dat een overheidsbedrijf zoals bpost de meest dure bankautomaten moet uitbaten om een universele toegang te verzekeren, zitten we volgens mij op het verkeerde pad. Met dit gevaar moet men ook rekening houden bij het uitwerken van een garantie van minimale fysieke bankdienstverlening, bijvoorbeeld door de banken die vandaag louter digitaal opereren ook in de regeling te betrekken.

In de inclusieve samenleving waar Vivaldi voor staat moet iedereen toegang hebben tot de diensten die een gelijkwaardige participatie aan onze samenleving mogelijk maken. Ik zal dit dossier dan ook blijven opvolgen, en ijveren voor de bescherming van de kwetsbare groepen en een eerlijke verdeling van de lusten en lasten die de digitalisering met zich meebrengt. 

Reacties

Vennligst sjekk din e-post og klikk på lenken for å bekrefte din nye e-postadresse.
Cookies op groen.be

Groen gebruikt functionele en analytische cookies die noodzakelijk zijn om de website goed te laten functioneren. Deze cookies verwerken geen persoonsgegevens en hier is geen toestemming voor nodig.

Als je daarvoor toestemming geeft, maken we ook gebruik van marketingcookies. Die stellen ons in staat om de website beter af te stemmen op jouw voorkeuren.

Je kunt je instellingen altijd weer wijzigen op de pagina over de cookies.

Voorkeuren aanpassen
Alle cookies accepteren