20 nov 2019

Besluit Europese Investeringsbank over fossiele brandstoffen

De Europese Investeringsbank (EIB) kondigde in juli van 2019 in haar ontwerpplan voor toekomstige leningen aan de energiesector aan dat zij haar leningen aan nieuwe gasprojecten zou beëindigen, nadat zij eerder de financiering voor steenkool en olie al sterk had ingeperkt. Vanwege onenigheid tussen de lidstaten werd er in september echter een afgezwakt ontwerpplan gepresenteerd, maar ook dat kon niet op de steun van alle lidstaten rekenen, waardoor er op de raad van bestuur van 15 oktober geen akkoord werd bereikt over het definitieve plan. Volgens het compromis dat vorige week uiteindelijk toch werd bereikt, zal de Europese Investeringsbank haar financiering van olie-, gas-en kolenprojecten na 2021 beëindigen.

Die beslissing juichen wij als Groen toe, maar via enkele vragen aan de minister van Financiën wilden we de totstandkoming van dit compromis tussen de verschillende lidstaten en de rol van België daarin in kaart brengen.

Uit die antwoorden bleek het volgende: De nieuwe, klimaatvriendelijke, investeringsstrategie zal vanaf januari 2022 volledig zal worden uitgevoerd. De nieuwe investeringsstrategie moet de EU-klimaatambitie om tegen 2050 volledig koolstofvrij te zijn, mee helpen waarmaken en de broodnodige steun leveren om energiesystemen in Europa snel en structureel te wijzigen. Gezien de draagwijdte en de strakke timing kan het dan ook geen verrassing zijn dat het voorstel van de EIB tot intense discussies binnen de raad van bestuur heeft geleid. Geen enkel land stelde echter het principe van de koerswijziging in vraag. Een aantal landen waren wel bevreesd dat het gewijzigde beleid gepaard zou gaan met hoge kosten, waardoor de financieringskanalen van de EIB voor die landen minder toegankelijk zouden worden. Om die landen tegemoet te komen, werd uiteindelijk ingestemd om het beleid pas vanaf eind 2021 in te voeren in plaats van eind 2020 en om het aandeel van de EIB-financiering voor meer kwetsbare regio's op te trekken tot 75% in plaats van de gangbare 50%.

België heeft tijdens de besprekingen eenzelfde positie verdedigd: ons land wilde ervoor zorgen dat de samenhang tussen de financierings-modaliteiten van de EIB zich ten volle inschrijft in de ambitieuze Europese klimaatstrategie. Wij hebben er hierbij voor gepleit om zo snel mogelijk het leningsbeleid voor fossiele brandstoffen volledig te beëindigen. Daarnaast heeft ons land er ook wel voor gepleit om ruimte te laten voor een sterk transitiebeleid naar duurzame energiebronnen. Op basis van de strikte voorwaarde dat die investeringen een grotere toegang tot duurzame en dus koolstofvrije energiebronnen creëren, heeft ons land ervoor gepleit om EIB-steun aan koolstofarme energie-bronnen in een overgangsfase te behouden.

Het gaat concreet om energiebronnen met een emissie van minder dan 250gram CO2 per kilowattuur, zoals synthetisch gas en biogas. Als bank van de Europese Unie moet de EIB de strategieën en de beleidsmaatregelen respecteren die door de lidstaten bepaald zijn. Daarom is het nodig om een direct verband te leggen tussen projecten van gemeenschappelijk belang, de vergroening van het Europees semester en de financieringsregelingen van de EIB voor lidstaten en partnerlanden. Een overgangsfase is ook hier essentieel om vervuilende energiebronnen op een georganiseerde en structurele wijze om te zetten in koolstofvrije systemen. Dat is belangrijk om de continuïteit van de energievoorziening te waarborgen en de juiste voorwaarden te scheppen voor de financiële markten, zodat die voldoende bestand zijn in de overgang naar en de financiering van koolstofvrije energiesystemen.

Voor Kamerlid Dieter Van Besien (Groen) is het duidelijk: de EIB moet staan voor het financieren van de technologie van de toekomst: "Ik begrijp dat er in de transitie ook nog gasprojecten zullen komen. In principe vinden wij dat voor die projecten naar een klassieke financiering gezocht zou moeten worden. Wij zijn wel tevreden met de laatste beslissing van de EIB, maar net als voor haar vicevoorzitter McDowell is die ook voor ons niet de laatste stap"