29 jun 2021

Afkoopwet zorgt voor twee maten en gewichten

© Nick Youngson, via Wikimedia Commons

Tijdens de plenaire vergadering van 24 juni 2021 ondervroeg Dieter Van Besien de Minister van Justitie over zijn plannen en visie rond de wet op de verruimde minnelijke schikking, de zogenaamde afkoopwet. Deze wet maakt het onder bepaalde voorwaarden mogelijk dat het Openbaar Ministerie in overeenkomst met diegene die ze vervolgen een minnelijke schikking sluiten. In een minnelijke schikking belooft het Openbaar Ministerie de vervolging te beëindigen tegen de betaling van een geldsom.

De twee maten en gewichten van de afkoopwet

Een minnelijke schikking werd gesloten tussen de verdachten in de zaak-Beaulieu en het parket-generaal van Brussel. De Tijd bericht dat de verdachten tegen een kostprijs van 50 mln euro de meest beruchte fraudezaak uit de Belgische geschiedenis hebben kunnen afkopen. Het onderzoek startte reeds in 1990, maar leidde in 2007 tot een veroordeling van België door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens voor de trage rechtsgang. Alleen doordat nieuwe feiten in 2014 naar boven kwamen kon het parket de rechtszaak inhoudelijk verderzetten. Deze nieuwe impuls voor het gerechtelijk onderzoek kan er mee toe hebben geleid dat de verdachten bereid waren tot een minnelijke schikking over te gaan. 

Wanneer je moet kiezen tussen het doodlopen van een gerechtelijk onderzoek (door gerechtelijke verjaring van de strafbare feiten, of door een gebrek aan nieuwe aanwijzingen) of een minnelijke schikking, lijkt die laatste optie zeker verdedigbaar. De minnelijke schikking betekent niet alleen een kost voor de verdachten en een opbrengst voor de staat, de officieren van justitie kunnen zich ook terug focussen op andere zaken, waardoor andere fraudeurs wel berecht kunnen worden. Tegelijkertijd is er steeds een spanningsveld, aangezien verdachten waarschijnlijk alleen overgaan tot een minnelijke schikking wanneer ze denken dat dit in hun voordeel is, en ze door de minnelijke schikking hun terechte straf gedeeltelijk kunnen ontlopen. In elk geval is het verkeerd om maatschappelijk de keuze te moeten leggen tussen enerzijds het einde van een onderzoek en anderzijds de minnelijke schikking. De noodzaak van de afkoopwet komt immers voort uit de gebreken van ons justitioneel apparaat, waaronder de gerechtelijke achterstand. Zaken die zelf het gevolg zijn van een gebrekkige modernisering van justitie in de context van het lange en harde besparingsbeleid van de vorige regeringen. 

De Vivaldi-regering heeft in haar beleidsintenties een speerpunt gemaakt van de strijd tegen fiscale fraude. Dat de beruchtste fraudezaak uit de Belgische geschiedenis is geëindigd met een minnelijke schikking is een teken dat deze focus noodzakelijk is. De onrechtaardige twee maten en gewichten die in onze samenleving gelden voor witteboordencriminaliteit in complexe fraudedossiers enerzijds en andere criminaliteit anderzijds, moet worden aangepakt. Om die reden ondervroeg ik de Minister van Justitie naar zijn effectieve beleid om hieraan tegemoet te komen.

Mijn vraag aan de Minister

Een jaar geleden stond mijn collega Stefaan Van Hecke hier in het halfrond met een aanklacht tegen de manier waarop sommige van onze landgenoten werden behandeld. Hij had daarvoor een reeks krantenkoppen bij zich en ik zal er een paar citeren: "Straf met uitstel voor  jongeren die pistachenootjes stelen." "Een maand cel voor diefstal van twee blikjes Carapils." Dat stond in fel contrast met een andere  krantenkop: "Gewezen CEO van overheidsbedrijf koopt vervolging af voor 107.000 euro."

Wat lezen we vandaag in de kranten, collega's? "Parket ondertekent akkoord van 50 miljoen euro met telgen van textielfamilie." Het gaat hier  om een van de grootste en langstdurende fraudezaken uit de geschiedenis van ons land: 31 jaar lang is dat al bezig. 31 jaar is men bezig met het witwassen van zwart geld, zorgt men dat winsten niet onderworpen worden aan belastingen en weigert men om bij te dragen aan de samenleving. Dat stuit de mensen tegen de borst, mijnheer de minister.

Wat gebeurt er uiteindelijk na 31 jaar? Men is uitgevochten, men kan niet op tegen een leger van advocaten en een onuitputtelijke bron van middelen. Er dreigt verjaring en dus wordt er afgesproken dat men de overheid wat geld geeft, die in ruil stopt met het gevecht. Zo gaan fraudeurs vrijuit. Hoeveel witteboordcriminelen zitten er vandaag in de Belgische gevangenissen? Ik zou het graag weten, maar het zullen er  niet veel zijn.

Mijnheer de minister, alles draait om evenwichten: gevangenisstraf voor het stelen van een blikje Cara; geen gevangenisstraf voor het bestelen van de overheid voor tientallen miljoenen. De afkoopwet die toelaat dat die overtreders telkens weer vrijuit gaan, verdient een stevige evaluatie. Dat staat ook zo in het regeerakkoord. Wat is uw visie en die van regering op de zaak?

Het antwoord van de Minister

Misdaad mag niet lonen. Daarom hebben wij een sterke justitie en politie nodig die complexe dossiers van georganiseerde financiële en fiscale fraude tot een goed einde brengen, binnen een redelijke termijn, zonder dat de verjaring om de hoek loert, want dat is onaanvaardbaar. We hebben daarom ook een systeem nodig dat ervoor zorgt dat de uitgesproken straffen effectief worden uitgevoerd.

Boetes en verbeurdverklaringen uitgesproken door een rechter, mogen geen dode letter blijven, want ook dat is onaanvaardbaar. Dat zijn de ambities waarmee de regering van start is gegaan en dat is precies wat ik minutieus aan het uitvoeren ben.

Vorige week heb ik een ambitieus investeringsplan voor Justitie aangekondigd. Ons budget gaat van 2 miljard naar 2 miljard 500 miljoen euro. Een belangrijk onderdeel daarin is de strijd tegen de financiële en fiscale fraude. Volgend jaar stellen wij zestig extra gespecialiseerde en goed  opgeleide mensen aan bij het parket en de rechtbanken. Er komen gespecialiseerde strafuitvoeringsmagistraten die het principe follow the  money zullen toepassen, wat betekent dat zij achter de criminele winsten gaan die achter financiële schimmige constructies verborgen worden gehouden. Daarnaast heeft mijn collega Vincent Van Peteghem een ambitieus actieplan goedgekeurd in de strijd tegen de fiscale en de sociale fraude. Daarvoor zullen er meer fiscale ambtenaren worden ingezet. Justitie zal daaraan haar bijdrage leveren.

In die aanpak past ook de evaluatie van de verruimde minnelijke schikking. Ik heb aan het College van procureurs-generaal, verantwoordelijk voor het vervolgingsbeleid in ons land, de opdracht gegeven om die regelgeving tegen het licht te houden. Ik kan immers niet aanvaarden dat de minnelijke schikking een lapmiddel is voor een onderbemande Justitie en politie, die niet in staat zou zijn om complexe vormen van fraude effectief aan te pakken.

Meer mensen voor de justitie is één zaak, maar we moeten ook kritisch durven te zijn ten opzichte van de klassieke manier van rechercheren en vervolgen. Er zijn alternatieven denkbaar voor het traditionele onderzoek, een onderzoek dat pas voor een strafrechter wordt gebracht als  alle mogelijke misdrijven en daders tot op het bot werden onderzocht. Mijnheer Vanbesien, die onderzoeken zijn zeer tijdrovend en leveren niet het gewenste resultaat op.

De burger rekent op ons om meer te doen in de strijd tegen financiële en fiscale fraude. Justitie zal de handschoen opnemen en beter opsporen, beter vervolgen en beter bestraffen.

Mijn repliek

Vanochtend hadden we hier een levendige discussie over de aanpassing van de begroting. Daarbij kwam een interessante discussie over solidariteit naar boven, solidariteit tussen regio's, solidariteit tussen provincies en solidariteit tussen mensen. Mensen zijn absoluut bereid om solidair te zijn, maar ze moeten wel het gevoel hebben dat het op een eerlijke manier gebeurt en iedereen zijn steentje bijdraagt. Samen met minister Van Peteghem bereiden wij een belastinghervorming voor, die erin zal resulteren dat iedereen op een solidaire manier bijdraagt.

Mijnheer de minister, ik ben blij te horen dat u werk zult maken van een betere manier waarop wij omgaan met degenen die doelbewust de solidariteit ontlopen en dat er mede voor zult zorgen dat niet de slechteriken worden beloond, maar wel alle brave mensen, die wel solidair zijn
met onze samenleving.

Reacties

Vennligst sjekk din e-post og klikk på lenken for å bekrefte din nye e-postadresse.
Cookies op groen.be

Groen gebruikt functionele en analytische cookies die noodzakelijk zijn om de website goed te laten functioneren. Deze cookies verwerken geen persoonsgegevens en hier is geen toestemming voor nodig.

Als je daarvoor toestemming geeft, maken we ook gebruik van marketingcookies. Die stellen ons in staat om de website beter af te stemmen op jouw voorkeuren.

Je kunt je instellingen altijd weer wijzigen op de pagina over de cookies.

Voorkeuren aanpassen
Alle cookies accepteren