06 jul 2021

Het hervormen van de gezinsfiscaliteit

Tijdens de commissievergadering van 6 juli 2021 heeft Dieter Van Besien de Minister van Financiën gevraagd naar zijn plannen om de gezinsfiscaliteit te moderniseren binnen de brede fiscale hervorming. De aanleiding hiervan was een studie gepubliceerd door denktank Minerva getiteld "Een nieuwe kwetsbaarheid. De lagere inkomensklassen in België (1985-2016)". In deze studie worden de factoren onderzocht die ervoor zorgen dat mensen uit de lage middenklasse in de armoede kunnen raken. Een conclusie van het onderzoek was dat de huidige werking van de gezinsfiscaliteit, die nog steeds geënt is op het klassieke idee van een gezin, niet langer overeenkomt met de realiteit van veel Belgen. Daarenboven geeft de gezinsfiscaliteit de mensen die eigenlijk een lager risico op armoede lopen een groter fiscaal voordeel, wat niet rechtvaardig genoemd kan worden. Dieter Van Besien vroeg Vincent Van Peteghem of hij - in het licht van de resultaten van de studie - enkele passages uit het regeerakkoord en zijn beleidsverklaring kon toelichten.

De nieuwe kwetsbaarheid en de verouderde gezinsfiscaliteit

Een zeer belangrijke conclusie uit de studie van denktank Minerva uit 2019 is dat de nieuwe kwetsbaarheid van veel Belgen voortkomt uit een algemene maatschappelijke tendens. Deze tendens bestaat uit de combinatie van enerzijds de maatschappelijke omschakeling van een kostwinnersmodel naar een tweeverdienersmodel en anderzijds de groeiende loondivergentie tussen lagere en hogere inkomens. Het feit dat doorheen de vorige eeuw zowel mannen als vrouwen steeds vaker naar de arbeidsmarkt trokken was zeer belangrijk voor de emancipatie van de vrouw. Helaas ging deze evolutie gepaard met een sterkere stijging van de levensduurte relatief aan de stijging van de lonen, wat steeds meer betekende dat één loon niet langer een garantie is tegen armoede. 

Deze evolutie betekent dat voor een man of vrouw met kinderen een scheiding vandaag kan betekenen dat iemand van de middenklasse naar de armoede wordt gekatapulteerd. Ook het leven voor kinderloze alleenstaanden is natuurlijk bijzonder duur, maar de levensduurte van een alleenstaande ouder is hoger. Dit is een van de redenen waarom we moeten inzetten op een vlottere toekenning van alimentatievoorschotten door de DAVO. Daarnaast dwingt deze maatschappelijke evolutie ons om de gezinsfiscaliteit te herzien, aangezien het voornamelijk de klassieke gezinnen fiscale voordelen toekent, terwijl zij door de band tot de minst kwetsbaren behoren. Deze logica is niet langer aangepast aan de hedendaagse situatie, en bijgevolg moet het systeem worden herdacht. Om die reden stelde ik onderstaande vragen aan de Minister van Financiën. Zijn antwoord en mijn repliek leest u daaronder.   

Mijn vraag aan de Minister

Uit het onderzoek "Een nieuwe kwetsbaarheid. De lagere inkomensklassen in België" kwam naar voren dat de hedendaagse kwetsbaarheid van mensen in de lage middenklasse grotendeels voortkomt uit twee factoren. Enerzijds gaat het om de omschakeling van een kostwinnersmodel naar een tweeverdienersmodel, en anderzijds om de groeiende loondivergentie tussen lagere en hogere inkomens.

Tijdens de parlementaire bespreking van de fiscale hervorming brachten verschillende partijen aan dat het moderniseren van ons fiscaal systeem zeker moet betekenen dat het beter afgestemd wordt op alleenstaande ouders. Het uitgangspunt van ons huidige systeem, namelijk het tweeverdienersmodel, strookt niet langer met de realiteit van veel Belgen. De financiële onzekerheid die werkende alleenstaande ouders ervaren is een symptoom van de te grote focus op klassieke middenklassegezinnen.

Aangezien de strijd tegen de armoede en de ondersteuning van de gezinnen volgens het regeerakkoord doelstellingen zijn van de fiscale hervorming, heb ik de enkele vragen voor u.

Ten eerste, de fiscale hervorming zal een cruciaal instrument zijn in de armoedebestrijding. Hoe begrijpt u de regeringsdoelstelling om de gezinsfiscaliteit te verlichten? Zal de focus van uw beleid voldoende op alleenstaande ouders liggen?

Ten tweede, de overschakeling naar het tweeverdienersmodel werd maatschappelijk mee gemotiveerd vanuit het idee dat individuele financiële onafhankelijkheid een grotere maatschappelijke gendergelijkheid zou betekenen. Nu blijkt echter dat het tweeverdienersmodel er steeds sterker voor zorgt dat één inkomen niet langer een garantie biedt tegen armoede. Gelooft u dat een bijsturing van deze situatie onontbeerlijk is in de strijd voor gendergelijkheid en - gelijkwaardigheid?

Ten derde, volgens het onderzoek zorgen de neerwaartse druk op de laagste inkomens en de stijgende kosten voor bijvoorbeeld huisvesting ervoor dat mensen steeds sterker afhankelijk zijn van herverdelend beleid. Tegelijkertijd dreigt het gevaar dat de afstemming van dit laatste luik op de situatie van alleenstaande ouders leidt tot een nog grotere complexiteit en een rigide categorisering in ons fiscaal systeem. Hoe ziet u dit spanningsveld tussen enerzijds een meer inclusief herverdelingsbeleid en anderzijds het streven naar een eenvoudige fiscaliteit?

Het antwoord van de Minister

Ik heb veel begrip voor uw vragen. Ik denk inderdaad dat bij de brede fiscale hervorming die we aan het voorbereiden zijn, de impact op alleenstaanden in het algemeen en op alleenstaande ouders in het bijzonder een element is waarmee we rekening moeten houden. Het zal trouwens een van de moeilijke oefeningen worden om het evenwicht te vinden tussen enerzijds eenvoud in ons belastingstelsel en anderzijds herverdelende maatregelen die specifiek voor deze doelgroep moeten worden uitgewerkt. Het lijkt mij nog iets te vroeg om daar al op in te gaan; verdere discussie hierover zal deel uitmaken van de bespreking van de brede fiscale hervorming.

Mijn repliek

Het klassieke gezin werd lang beschouwd als de hoeksteen van onze samenleving. Terecht, maar de samenleving evolueert en er zijn  ondertussen verschillende andere hoekstenen waarmee rekening moet worden gehouden.

De fiscale hervorming zal een van de meest ingrijpende realisaties van deze regeerperiode worden. Ik ben dan ook blij dat u zegt dat we ervoor moeten zorgen dat we alles zeer goed bekijken vanuit alle hoeken van de samenleving, en dat we zullen proberen die inclusiviteit en de eenvoud van het systeem met elkaar te verzoenen. We zullen samen met u naar goede oplossingen zoeken.

Conclusie

Tijdens de algemene bespreking van de fiscale hervorming heeft de Minister het parlement voorgehouden dat de eerste meer uitgewerkte principes en richtlijnen over de brede hervorming tegen het eind van dit jaar bekend gemaakt zouden worden. Het is logisch dat de Minister zich momenteel nog niet wil verbinden aan concrete uitgangspunten, aangezien hij zelf aangaf taboeloos aan de hervorming te willen beginnen, en hij op basis van de input van alle partijen zijn voorstellen wil formuleren. Toch toont zijn begrip voor de uitgangspunten van mijn vragen aan dat de Minister zich terdege bewust is van deze problematiek en dat Ecolo-Groen in hem een partner zal vinden om naar een meer rechtvaardige gezinsfiscaliteit te evolueren.

Reacties

Vennligst sjekk din e-post og klikk på lenken for å bekrefte din nye e-postadresse.
Cookies op groen.be

Groen gebruikt functionele en analytische cookies die noodzakelijk zijn om de website goed te laten functioneren. Deze cookies verwerken geen persoonsgegevens en hier is geen toestemming voor nodig.

Als je daarvoor toestemming geeft, maken we ook gebruik van marketingcookies. Die stellen ons in staat om de website beter af te stemmen op jouw voorkeuren.

Je kunt je instellingen altijd weer wijzigen op de pagina over de cookies.

Voorkeuren aanpassen
Alle cookies accepteren