13 apr 2020

Verlaagde BTW-tarieven

Een grondige herziening van de huidige btw-regelgeving dringt zich op, waarbij  we grondig nadenken over welke goederen en diensten thuishoren in de categorie van 6 procent, welke in de hoge categorie van 21 procent, en voor welke het tussentarief van 12 procent behouden blijft.


In België bestaan op dit moment drie verschillende btw-tarieven, met name het normale tarief van 21 procent, het meest gangbare verlaagd tarief van 6 procent, alsook een minder gangbaar verlaagd tarief van 12 procen
t. Daarnaast zijn een aantal goederen en diensten vrijgesteld van btw, en genieten aldus in de praktijk van een tarief van 0 procent.

De bedoeling van verlaagde tarieven is in eerste instantie het garanderen van de toegang van onze burgers  tot een aantal noodzakelijke basisgoederen en basisdiensten, en, in mindere mate, het realiseren van een aantal beleidsdoelen (bijv. op sociaal vlak). Hoewel het voor heel wat goederen en diensten niet aangetoond is dat de toepassing van verlaagde btw-tarieven de meest effectieve en/of efficiëntste manier is om de toegankelijkheid te garanderen of de beleidsdoelen te realiseren, strekt het tot de aanbeveling het btw-beleid zoveel mogelijk in lijn te brengen met deze bedoeling, zodat de gangbare tarieven in geen geval het tegenovergestelde effect bereiken. Bovendien moet er, indien er geen expliciete beleidsdoelen worden nagestreefd via speciale btw-regimes, voor geopteerd worden soortgelijke goederen en diensten zo gelijk mogelijk te behandelen.

Er mag bovendien niet voorbijgegaan worden aan het feit dat België jaarlijks naar schatting zo'n 4 miljard euro oftewel zo’n 12 procent van de verwachte btw-inkomsten misloopt, de zogenaamde "btw-kloof". Meer verschillende tarieven en minder homogeniteit vermindert de efficiëntie van de belastingheffing en verhoogt de fraudegevoeligheid van het systeem, wat kan bijdragen aan de verhoging van deze kloof. Bovendien zorgen inconsistenties en onverklaarbare uitzonderingen ervoor dat het fiscale systeem als minder rechtvaardig wordt ervaren.

Op dit moment zijn er aantal vreemde verlagingen en zeer moeilijk te doorgronden regels in voege: zo zijn pesticide, steenkool, bruinkool  en margarine onderworpen aan het tarief van 12 %. De invoer van jachttrofeeën kan dan weer genieten van een verlaagde tarief van 6 % wanneer deze erkend worden als voorwerpen van "zoölogisch, botanisch, mineralogisch, anatomisch, historisch, archeologisch, paleontologisch, etnografisch of numismatisch belang".

Een typevoorbeeld van een moeilijk te doorgronden en nodeloos moeilijk systeem, zijn de regels in verband met het omhakken en verzagen van bomen. Er bestaat er nu immers  zonder gefundeerde reden een onderscheid tussen het verlaagde btw-tarief op onbewerkt hout aan de ene kant, en op bewerkt hout aan de andere kant. 

Het huidige onderscheid leidt tot veel onduidelijkheid en onzekerheid in de praktijk. Immers,het vellen van bomen, voor zover die bomen niet ter plaatse worden vernietigd (door verbranden, hakselen, enz.), is onderworpen aan het btw-tarief van 6%, aangezien onbewerkt hout onderworpen is aan dat tarief. In dezelfde gedachtegang is het verlaagd tarief van toepassing ten aanzien het vellen en brandhout maken van bomen, aangezien brandhout eveneens onderworpen is aan het verlaagd btw-tarief van 6%. Wanneer daarentegen de gevelde boom ter plaatse wordt vernietigd of wanneer het contract zowel het vellen als vierkant behakken of verzagen tot planken, latten, kepers of piketten, tot voorwerp heeft, is het geheel van die handelingen onderworpen aan het normale btw-tarief van 21% aangezien de goederen die tot stand zijn gekomen door die handelingen, ook onderworpen zijn aan dat tarief.

In de praktijk betekent dat vaak dat het btw-tarief bepaald wordt door de manier waarop en de richting waarin bomen verzaagd worden. Verdere complexiteiten treden op wanneer de bovengenoemde acties waarop 6 procent btw wordt geheven, in hetzelfde contract worden opgenomen als het snoeien, rooien van de stronken en wegslepen van het hout, waarop een btw-tarief van 21 procent geheven wordt.