05 jul 2021

Het charter voor de invoering van een universele bankdienst

Tijdens de commissievergadering van 5 juli 2021 ondervroeg Dieter Van Besien de Minister van Economie over het charter voor de invoering van een universele bankdienst die op dit eigenste moment met de sector wordt onderhandeld. Enkele kranten hadden recent gerapporteerd over enkele centrale afspraken die in dat charter zouden worden gemaakt. Dieter Van Besien merkte echter op dat een eerlijke en sociale verspreiding van de bankkantoren daar geen onderdeel van uitmaakten en ondervroeg de Minister onder andere daarover. 

Het charter voor de invoering van een universele bankdienst

Tijdens mijn parlementaire tussenkomsten in maart en april pleitte ik voor de uitbreiding van de basisbankdienst die in het wetboek economisch recht reeds bestond. Een dergelijke uitbreiding voor fysieke dienstverlening bij banken zou de tendens om steeds meer geld aan te rekenen voor dergelijke dienstverlening tegengaan. Vanuit een marktoogpunt is het vergroten van de kostprijs van fysieke dienstverlening logisch; banken willen mensen aansporen om digitaal te bankieren, aangezien dit voor hen veel goedkoper is. Vanuit sociaal oogpunt is een dergelijke evolutie echter onaanvaardbaar; het zijn immers vaak (financieel) kwetsbare Belgen die afhankelijk blijven van fysieke dienstverlening, omdat zij niet de capaciteiten of middelen hebben om digitaal te bankieren. Om het sociale en het economische te verzoenen is het duidelijk dat de wetgever tussen moet komen, en is het goed dat onze regering dit binnenkort zal doen dankzij het charter voor de invoering van een universele bankdienst. 

Helaas blijven er ook enkele bezorgdheden. Zo verzekeren maximumprijzen voor fysieke dienstverlening op zich niet voldoende toegang voor bankdiensten indien de huidige afname van het aantal bankkantoren waar fysieke dienstverlening kan plaatsvinden zich onverbiddelijk voortzet. In dat geval zou de 'universele bankdienst' immers niet voor iedereen toegankelijk zijn, wat de bescherming onvolledig maakt. Daarnaast zouden in het ideale geval ook alle prijzen die binnen een universele bankdienst kunnen worden aangerekend op een redelijke wijze geplafonneerd moeten zijn. Als dat niet gebeurt kunnen banken op dezelfde wijze mensen financieel blijven duwen in de richting van digitaal bankieren, waardoor mensen die daartoe niet in staat zijn uit de boot zullen vallen. Deze bezorgdheden bleven over nadat het parlement via de media inzicht kreeg in het charter, en daarom heb ik enkele vragen gesteld aan de Minister. U kan mijn vragen en de antwoorden van de Minister hieronder lezen.

Mijn vragen

Mijnheer de minister, u onderhandelt met de banken over de invoering van een charter, dat onder andere zal tegemoetkomen aan bepaalde noden, zoals maximumtarieven voor fysieke dienstverlening. De regering zal ook inzetten op flankerend beleid door de bekendheid van die  dienstverlening te vergroten en door de consument vergelijkingstools aan te bieden.

Op eerdere vragen over het onderwerp hebt u reeds gezegd dat de basisbankdienstregeling losstaat van de regeling van de spreiding van de bankautomaten, aangezien het in de universele bankdienst over bankkantoren gaat. Over een spreidingsplan voor bankkantoren heb ik tot nu  toe echter nog niets gehoord.

Mijnheer de minister, maakt de toegang tot fysieke basisdienstverlening, met name door erop toe te zien dat er voldoende bankkantoren aanwezig zijn in de buurt van kwetsbare Belgen, een deel uit van het charter waarover u onderhandelt? Kan er echt sprake zijn van universele bankdienst, indien de bankkantoren, waarin men van die dienst kan gebruikmaken, door hun afstand moeilijk bereikbaar zijn?

Zelfstandige bankagenten berichten mij er ook over dat de banken de afbouw van hun bankkantoornetwerk onverbiddelijk voortzetten. Meent u dat het billijk is dat de overheid de sluiting van bankkantoren zodanig mee stuurt dat wie digitale scholing nodig heeft, toegang behoudt tot
fysieke bankkantoren in zijn of haar buurt? Maakt de spreiding van bankkantoren een onderdeel uit van de onderhandelingen van de werkgroep die bij de Nationale Bank nadenkt over de spreiding van de bankautomaten in België?

Heeft de Nationale Bank een soortgelijk monitoringinstrument voor de spreiding van de kantoren, zoals ze die heeft voor de spreiding van de bankautomaten?

In L'Echo vernamen we onlangs dat ING haar tarifering aanpast en voor het eerst zullen we te maken krijgen met een bank in België die kosten aanrekent voor het afhalen van contant geld in de eigen bankautomaten. Hiermee lijkt ING duidelijk mensen financieel te willen ontmoedigen om nog contant geld te gebruiken. Maar door de band genomen zijn het net de kwetsbare Belgen, die nog het meest afhankelijk zijn van bankautomaten en het gebruik van contant geld.

Hoe kijkt u naar de kosten voor cash, die ING aankondigt? Toont zulks niet de noodzaak van flankerend beleid voor het charter voor de invoering van de universele bankdienst aan? Dat beleid moet er meer specifiek voor zorgen dat klanten de meest voordelige formules voor hun noden vinden.

Klopt het dat men in het kader van de in het charter overeengekomen basisbankdienst 24 keer per jaar gratis geld aan een automaat van de bank zal kunnen afhalen? Waarom heeft men tot dat aantal besloten? Hoe groot is bijvoorbeeld het gemiddelde aantal cashafhalingen vandaag van mensen die nog sterk afhankelijk zijn van contant geld, zoals mensen die ouder zijn dan 65 jaar?

Mijnheer de minister, Test Aankoop waarschuwt dat een basisdienstregeling moet voorzien in een maximumtarifering voor alle aanrekenbare kosten. De organisatie redeneert dat, wanneer dat niet gebeurt, de aanbieders op andere manieren de totaalkosten voor de gebruiker zullen vergroten. Meent u niet dat de nooit eerder geziene  kostenaanrekening dat illustreert? Hoe reageert u op die kritiek?

Het antwoord van de Minister

Il est clair que je compte mettre en place un service bancaire universel. Ce sera un pack tout compris et de qualité. Il sera en particulier adressé aux citoyens qui ne se servent pas des services digitaux pour une série de raisons car ce sont eux qui sont confrontés aux problèmes grandissants et à l'augmentation des tarifs.

Le nombre des agences bancaires diminue et il est important de s'assurer que les citoyens puissent continuer à avoir un accès de proximité à ces services bancaires, qui sont essentiels dans la vie quotidienne. Le service bancaire universel répondra au problème de l'augmentation des frais bancaires mais ne résoudra pas le manque d'accessibilité physique aux services bancaires de proximité. Het gaat om een zeer belangrijke kwestie voor mij. Mijn kabinet werkt aan het dossier.

Met Batopin worden besprekingen gevoerd om ervoor te zorgen dat de situatie voor de consumenten verbetert, in plaats van te verslechteren. De kwestie wordt ook behandeld in het kader van het beheerscontract van bpost. Daar kan een oplossing worden gevonden zodat elke gemeente gegarandeerd over een geldautomaat beschikt.

De besprekingen met Febelfin kunnen van start gaan, zodra het protocol over de universele bankdienst voltooid is. Pour pouvoir donner des chances à la négociation, et en espérant aboutir rapidement, il est important de ne pas trop s'étaler sur les points qui sont encore en discussion avec le secteur. Je rappelle que le protocole sera contraignant pour toutes les parties qui en seront signataires. S'il s'avère que ce protocole  n'est pas respecté, je prendrai les mesures qui s'imposent, par exemple une loi.

Test-Achats a bien été consulté lors de la remise de sa pétition et sa position a été prise en compte dans le cadre de la négociation. J'ai  également consulté l'Autorité belge de la concurrence pour m'assurer que le service bancaire universel est conforme aux exigences du droit de la concurrence. Il faut aussi éviter que le service bancaire universel ne crée des effets pervers en faisant augmenter par exemple le prix de services qui n'auraient pas été prévus dans le cadre du protocole. L'objectif est en effet que tous les services bancaires nécessaires à la gestion financière soient tarifés à un coût raisonnable.

Mijnheer Vanbesien, een van de problemen waarmee consumenten worden geconfronteerd, is inderdaad de moeilijkheid om de prijzen van de meest representatieve diensten die aan betaalrekeningen gekoppeld zijn, te vergelijken. Om dat probleem te verhelpen, is een vergelijkingsinstrument voor de kosten van de meest representatieve diensten verbonden aan een zichtrekening, opgezet op een site beheerd door de FSMA. Banken zijn wettelijk verplicht hun tarieven bekend te maken aan de consumenten en de FSMA. Het is ook belangrijk om andere vergelijkingsinstrumenten voor de belangrijkste bankproducten te ontwikkelen.

Ik hoop dat de onderhandelingen met de sector, die ik samen met mijn collega's Van Peteghem en De Bleeker voer, nog in juli kunnen worden afgerond, zo niet uiterlijk in september. Als de onderhandelingen over het protocol mislukken, kunnen wij niet anders dan een wetsontwerp aannemen. Daardoor zal de invoering van de dienst echter vertraging oplopen. Ik geef daarom op het moment de voorkeur aan een protocol, zonder de mogelijkheid van een wet uit te sluiten. Tot slot geef ik mee dat alle besprekingen in de werkgroep van de Nationale Bank van België onderworpen zijn aan de verplichting van strikte vertrouwelijkheid, een verplichting die ik respecteer.

Mijn repliek

Mijnheer de minister, ik apprecieer uw inspanningen ten zeerste en ben ervan overtuigd dat we op een kantelpunt zitten wat financiële  dienstverlening betreft. Banken passen zich aan aan een lange periode van steeds lagere rente en de gevolgen daarvan zijn voelbaar in de dienstverlening. Het grote risico daarbij is dat een grote groep, vaak kwetsbare, mensen het hardst wordt getroffen.

Het gaat voornamelijk om ouderen met een digitale achterstand en vaker behorend tot de armere groepen van de samenleving. Geldautomaten om cash af te halen, en de fysieke basisdienstverlening staan het meest onder druk. Daarbij zie ik twee grote gevaren. De toegang tot een geldautomaat of bankkantoor, die steeds schaarser worden, wordt alsmaar moeilijker en tegelijk moet er worden betaald voor het gebruik van de geldautomaten of diensten in het bankkantoor.

Vandaag worden de normen voor de toekomst bepaald. Als het nu normaal wordt om cash te mogen afhalen of om hulp te krijgen bij een overschrijving – de situatie verandert heel snel -, dan verdwijnt dat nooit meer. Daarom is het belangrijk dat er duidelijke afspraken met de sector worden gemaakt, bij voorkeur in overleg, zoals u zelf zegt. De politieke wereld moet daarbij de grenzen en de noodzakelijke begeleidende maatregelen bepalen.

Ik kijk uit naar de inhoud van uw charter, dat een belangrijk startpunt is voor komende discussies.

Conclusie

De Minister van Economie is zich duidelijk bewust van het feit dat een universele bankdienst op meerdere manieren toegankelijk moet zijn. Niet alleen mogen de prijzen van bankdiensten niet zodanig zijn dat ze bepaalde mensen van het normaal economisch verkeer kunnen uitsluiten, de bankkantoren moeten ook fysiek toegankelijk zijn. De Minister denkt er over na om hiervoor een regeling uit te werken met bpost. Een bepaling die dit regelt voor bankautomaten is immers al opgenomen in het zesde beheerscontract met bpost. Een uitbreiding naar bankkantoren is vanuit dat oogpunt interessant.

Het staat vast dat een regeling rond de bankdiensten echt robuust moet zijn wil het reële bescherming bieden aan zij die dit nodig hebben, en hiervoor geldt vanzelfsprekend dat de duivel in de details zit. Hoewel we de exacte inhoud van het charter nog moeten afwachten, gaf de Minister reeds een belangrijk signaal dat hij bijkomende wetgeving overweegt indien de huidige initiatieven niet zouden volstaan. Mochten dergelijke wetgevende initiatieven nodig zijn kan de Minister op mijn fractie vertrouwen voor inhoudelijke ondersteuning in dit belangrijke thema.

Reacties

Vennligst sjekk din e-post og klikk på lenken for å bekrefte din nye e-postadresse.
Cookies op groen.be

Groen gebruikt functionele en analytische cookies die noodzakelijk zijn om de website goed te laten functioneren. Deze cookies verwerken geen persoonsgegevens en hier is geen toestemming voor nodig.

Als je daarvoor toestemming geeft, maken we ook gebruik van marketingcookies. Die stellen ons in staat om de website beter af te stemmen op jouw voorkeuren.

Je kunt je instellingen altijd weer wijzigen op de pagina over de cookies.

Voorkeuren aanpassen
Alle cookies accepteren